14 januari 2022

Wordt Groningen voorloper in Compressed Air Energy Storage?

Het Britse bedrijf Corre Energy lijkt serieuze stappen te willen zetten om in het Groningse Zuidwending energie op te gaan slaan in de vorm van samengeperste lucht. Net als de nabijgelegen gasopslag van Gasunie, worden speciaal voor deze toepassing gemaakte ruimtes in de zoutkoepel gebruikt voor de opslag. De eerste proefboring staat gepland voor 2023. Als daaruit blijkt dat het zout stevig genoeg is, begint het uitlogen in 2024 en is de opslag in 2026 gereed. Op momenten dat er veel aanbod van elektriciteit is (bijvoorbeeld windenergie), kan die worden gebruikt om lucht onder zeer hoge druk (90 tot 190 bar) in de ruimtes te persen. Bij hoge prijzen kan de samengeperste lucht vervolgens een turbine of pneumatische motor aandrijven om weer elektriciteit op te wekken.

Een groot nadeel van Compressed Air Energy Storage (CAES) is het feit dat lucht bij het uitzetten vergaand afkoelt en er bij het samenpersen juist veel warmte vrijkomt. Als die energie wordt verspilt, is het rendement van de opslag laag. Dat is bijvoorbeeld het geval bij de oudste functionele CAES, in Huntorf, Duitsland (1978).

Door de warmte die bij compressie vrij komt op te slaan en vervolgens te gebruiken in het expansie traject, kan het rendement echter behoorlijk worden opgekrikt. Tegenover deze nadelen staan ook grote voordelen. Zo mikt Corre Energy op een capaciteit van 160 MW per zoutkoepel, waarbij in eerste instantie twee koepels in gebruik komen. Die capaciteit kan bovendien razendsnel worden ingezet en meerdere uren achter elkaar worden geleverd.

Finland op weg naar eindberging afval kerncentrales

Kernenergie is hot. Zo maakt het kersverse coalitieakkoord ruimte voor nieuwe kerncentrales en wil de Europese Unie investeringen in kernenergie aanmerken als zijnde groen.  Uiteraard stuiten die voornemens op fel verzet, waarbij het afvalprobleem als een van de speerpunten wordt genoemd. Dat ondanks de eis van de Europese Commissie dat er uiterlijk in 2050 oplossingen moeten zijn voor het permanent opslaan van hoogradioactief afval. Ter illustratie: Nederlands hoogradioactief afval bevindt zich momenteel nog in tussenbergingen en eindberging laat waarschijnlijk nog wel even op zich wachten. Alhoewel in het nieuwe regeerakkoord staat dat het nieuwe kabinet 'zorgt voor veilige, permanente opslag van kernafval'. Finland daarentegen zet momenteel bijzonder voortvarende stappen om eindberging op korte termijn al mogelijk te maken. Er is een vergunning aangevraagd om de laatste rustplaats voor hoogradioactief afval in gebruik te mogen nemen. Aan het ontwikkelen van deze geologische eindberging in graniet, 400 meter onder de grond, is ruim 40 jaar gewerkt. 

Overigens hangt al decennia lang kernfusie boven de markt als belofte om het probleem met hoogradioactief afval sterk in te perken. Echter, de belofte van kernfusie als heilige graal lag altijd 20 tot 30 jaar in de toekomst.

Mogelijk komt er binnenkort een einde aan het almaar doorschuiven in de tijd want naar verluidt stoppen enkele miljardairs als Gates en Bezos inmiddels serieus geld in kernfusie. Met dit geld zou kernfusie mogelijk binnen een decennium werkelijkheid kunnen worden.

Tegenslag voor Duits LNG-terminal project

Door de extreem hoge gasprijzen in Europa veranderen tal van LNG-tankers van koers. In plaats van naar Azië te varen, steven ze nu af op LNG-terminals in West-Europa. De LNG-terminal in Rotterdam draait nu op volle toeren, na vele jaren met lage benuttingsgraad. Onlangs werden zelfs drie LNG tankers gespot die op een rij lagen te wachtend om te kunnen lossen. Ondanks deze grote belangstelling voor LNG meldt Bloomberg dat de geplande LNG-terminal in Duitsland in de gevarenzone terecht is gekomen. Een van de initiatiefnemers van de Brunsbuettel ontvangstinstallatie, nabij Hamburg, Vopak LNG Holding BV, heeft 11 miljoen euro verlies genomen en zal niet langer actief aan het project meewerken maar zijn rol beperken tot dat van passieve aandeelhouder. Een van de struikelblokken voor het project is de eis van de Duitse toezichthouder dat 10% van de capaciteit voor de spotmarkt beschikbaar moet blijven. Dat beperkt de mogelijkheid van de initiatiefnemers, waaronder NV Nederlandse Gasunie, om de inkomstenstroom veilig te stellen door alle capaciteit op voorhand voor de (middel) lange termijn te verkopen. 

Brunsbeuttel was niet het enige initiatief om een LNG terminal in Duitsland te bouwen. Echter, de plannen voor een terminal in Wilhemshaven werden in april 2021 geschrapt ten gunste van plannen om een nationale groene waterstof hub te ontwikkelen.

Marktprijzen

Vooral in de tweede helft van december stegen de olieprijzen gestaag. Ondanks de coronamaatregelen trekt de economie aan en stijgt de behoefte aan olie. Opec beloofde begin januari om de productie te verhogen, maar analisten betwijfelen of de olieproducerende landen daartoe werkelijk in staat zijn. Begin december schommelde de prijs voor brent tussen 70 tot 72 USD/bbl terwijl die prijs begin januari rond 81 USD/bbl ligt.

Terwijl olie in de tweede helft van december duurder werd, daalden in die periode de prijzen voor steenkool juist. Die daling volgde op een stijging in de eerste helft, zodat eind december de stand weer min of meer gelijk was aan begin december. Echter, begin januari kwam aan die daling een abrupt einde. De belangrijke exporteur Indonesië vreest zelf steenkool tekort te komen en blokkeert daarom de export. Vooral levering in de komende maanden werden daardoor fors duurder. Zo ging maand vooruit in luttele dagen van 113 naar 131 USD/ton. Jaar vooruit ging van dik 90 naar bijna 100 USD/ton.

De prijzen voor CO2 emissierechten lijken zowel de beneden- als bovengrens uit te testen. De prijzen schommelden namelijk tussen 74 en 90 EUR/ton. Sinds de kerst lijkt een aanval op de psychologisch belangrijke weerstandslijn van 90 EUR/ton gaande.

Net als de gasmarkt kende ook de elektriciteitsmarkt een stormachtige maand december. Tegen kerst moest voor basislast 2022 maar liefst 326 EUR/MWh worden neergeteld en voor basislast kwartaal 1 zelfs een kleine 439 EUR/MWh. Na kerst daalden de prijzen fors, maar met dien verstande dat 135 EUR/MWh voor basislast jaarlevering historisch gezien nog steeds ongekend duur is.

De gasprijzen explodeerden vlak voor kerst. Maar liefst een kleine 140 EUR/MWh voor levering 2022 en zelfs 183 EUR/MWh voor levering januari 2022. Door de berichten over LNG-tankers die koers richting West-Europa zetten, daalden de prijzen naar een niveau wat, historisch gezien, nog steeds extreem duur is. Eind december ging het product levering 2022 uit de notering en kwam levering 2025 juist in de notering. Deze laatste bevindt zich vooralsnog in de zone van wat lange tijd als redelijk werd gezien.

Bron: Ice-Endex


Deel dit


Dit vind je misschien ook interessant….