Nieuwsbrief maart 2018

05 maart 2018

Kou vergt het uiterste van het gastransportsysteem

Begin februari publiceerde GTS een analyse van de leveringszekerheid voor het geval minister Wiebes zou ingrijpen in de gasproductie. Stilleggen van de gasproductie in de gebieden met de meeste seismische activiteiten, in het bijzonder de Loppersumcluster, zou net kunnen. Dat onder voorwaarde dat alle andere capaciteitsmiddelen beschikbaar zouden blijven, aldus GTS. Slechts enkele weken later wordt de kwaliteit van die analyse in de praktijk getest. De lage buitentemperaturen en harde wind van eind februari / begin maart, hebben gasverbruik en spotprijzen, tot grote hoogte opgedreven. Zo bereikte de Pegas day ahead TTF prijs voor levering op 2 maart, 71 EUR/MWh. Op 28 februari vervoerde Gasunie 453 miljoen m3 gas, waarvan 3/4e laagcalorisch gas (G-gas) betrof. Dat is namelijk de gaskwaliteit die nodig is voor alle verbruikers met een aansluiting op een regionaal net. Omdat het Groningenveld niet verder opgeregeld kan worden, moet de extra vraag worden ingevuld met hoogcalorisch gas dat voor de gelegenheid met stikstof wordt verdund tot laagcalorisch gas. Echter, zowel de beschikbare hoeveelheid stikstof als de injectiecapaciteit zijn beperkt. Op 28 februari waarschuwde GTS daarom dat de bodem van de conversie mogelijkheden in zicht kwam en op 2 maart volgde het bericht dat zelfs met inzet van reservecapaciteit, de grens van de mogelijkheden was bereikt. Marktpartijen werden daarom verzocht om hun H-gas/G-gas balans aan te passen om het gebruik van stikstof te doen dalen.

Voor het Verenigd Koninkrijk vormt de felle kou een nog grotere uitdaging dan voor Nederland. De systeembeheerder waarschuwde voor een tekort aan gas, mede veroorzaakt door problemen bij toeleveranciers. Korte termijn prijzen stegen dermate dat het zelfs aantrekkelijk is om LNG vanuit Frankrijk naar de UK te verschepen. Het schip Maran Gas Ulysses staat gepland om op 6 maart bij de Dragon terminal te arriveren, afkomstig uit Montoir.

De waarschuwing van National Grid en prijsstijgingen leverden het resultaat dat van een vrije markt verwacht mag worden, aldus de systeembeheerder in een bericht waarmee het intrekken van de waarschuwing werd aangekondigd. Afschakelen op instructie van National Grid is niet nodig gebleken, maar gedurende de periode met felle kou, blijft het in de UK wel nodig de vinger aan de pols te houden.

[1] Deelnemers zijn de 28 EU-lidstaten plus Noorwegen, IJsland en Liechtenstein.

De EU scherpt het systeem van handel in emissierechten aan

Na jaren praten is de Europese Raad akkoord met een aanscherping van de emissiehandel voor de periode 2021 tot en met 2030. Dit zogeheten European Emission Trading Sheme (ETS) vormt een hard plafond voor de uitstoot van broeikasgassen door grote verbruikers en dekt zo’n 45% van de totale uitstoot in de deelnemende[1] landen. In de EU is nu afgesproken dat dat plafond na 2020 jaarlijks 2,2% daalt. Bovendien haalt de EU tot eind 2023 versneld een grote hoeveelheid rechten uit de markt en plaatst die in een markt stabilisatie reserve.

Tevens vervallen eind 2030 alle ongebruikte emissierechten die na 2020 zijn verstrekt. Ook vervallen emissierechten in de stabilisatie reserve als die reserve te groot wordt.

Daarmee kan een herhaling van de huidige luchtbel aan emissierechten als gevolg van de recente economische crisis, worden voorkomen. Door de afspraken zijn er in 2030 minimaal 40% minder emissierechten beschikbaar, waarmee de EU, volgens eigen zeggen, op koers ligt om de klimaatafspraken van Parijs te halen.

Windturbines, van groot naar grootst

In de jaren 80 van de vorige eeuw werd windenergie populair met turbines die pakweg 25% van de tijd maar liefst 75 kW konden leveren. Sindsdien zijn de ontwikkelingen snel gegaan. De turbines van toen zijn dwergen ten opzichte van moderne turbines van 3 tot 5 MW.

Het einde aan die opschaling is nog niet in zicht. GE (General Electric) kondigt namelijk aan in 2021 offshore turbines van 12 MW te kunnen leveren.

Met rotorbladen van 107 meter, een tiphoogte van 260 meter en een capaciteitsfactor van 63%, moet één megaturbine op zee, 67 GWh/jaar produceren. Dat is 45% meer elektriciteit dan de productie van de beste turbines die momenteel beschikbaar zijn. GE gaat de komende jaren meer dan 400 miljoen dollar investeren in het ontwikkelen van de turbines, die Haliade-X zijn gedoopt.

130 miljoen euro subsidie voor innovaties energie

Op 3 april gaat het loket open voor de diverse subsidieregelingen voor innovaties die duurzaamheid en economische groei aan elkaar koppelen. Het budget is pakweg 130 miljoen euro en beschikbaar voor ondernemers, wetenschappers en kennisinstellingen. Met een pot van 50 miljoen euro wordt het grootste deel van het budget uitgetrokken voor de regeling Hernieuwbare Energie. Deze regeling stimuleert innovaties die kunnen leiden tot kostenverlaging van de productie van duurzame energie.

Voor de regeling Duurzame Energie Innovaties wordt een budget van 40 miljoen euro uitgetrokken. Deze regeling wordt momenteel onder andere gebruikt om te onderzoeken of gasbronnen omgebouwd kunnen worden om aardwarmte te winnen. Voor innovaties op het gebied van waterstof als koolstofvrije energiedrager wordt een aparte regeling ingesteld, maar de details en het beschikbare budget van die regeling zijn nog niet bekend.

Marktprijzen

Op de oliemarkt kenmerkte februari zich door aandacht voor de groeiende voorraden olie in de Verengde Staten, met prijsdalingen als gevolg. In de tweede helft van de maand stegen de prijzen echter wederom, mede omdat OPEC zich niet onbetuigd laat. Die stijging sloeg uiteindelijk weer om vanwege boven verwachting grote voorraden. Brent eindigde de maand beneden 65 USD/bbl ten opzichte van bijna 69 USD/bbl aan het begin van de maand. De spread tussen Brent en WTI nam af tot zo’n 3 USD/bbl.

De prijzen voor steenkool vormden een afspiegeling van de prijsontwikkeling op de oliemarkt: daling aan het begin van de maand, dal rond 12 februari, opleving en dan toch weer dalen. Daarbij groeiden de prijzen voor verschillende leveringstermijnen duidelijk naar elkaar toe, wat inhoudt dat vooral leveringen op korte termijn relatief sterker in prijs daalden. Levering cal 2019 zakte van een kleine 88 USD/ton begin februari naar ruim 79 USD/ton eind februari.

Nu de besluitvorming over handel in emissierechten voor de volgende handelsperiode (2021-2030) eindelijk is afgerond, lijken de prijzen voor emissierechten een evenwichtsniveau rond 10 EUR/ton te hebben bereikt. Aan het begin van de maand februari lag de prijs nog rond 9 EUR/ton.

Zowel bij elektriciteit als bij gas deden zich eind februari / begin maart vooral op de spotmarkt spectaculaire ontwikkelingen voor. Dreigende tekorten en hoge vraag dreven dag vooruit en binnen de dag prijzen voor beide energiedragers fors op. Voor elektriciteit levering vrijdag 2 maart moest de dag van te voren op EPEX Spot het forse bedrag van bijna 90 EUR/MWh worden neergelegd. Zelfs voor zaterdag 3 maart lagen de prijzen voor uur 11 en uur 20 nog fors boven 100 EUR/MWh. Die ontwikkeling staat in schril contrast met de vrij stabiele prijzen op de termijnmarkt.

Op die markt stegen de prijzen gedurende de maand februari slechts licht. Basislast cal 2019 sloot de maand af rond 37,60 EUR/MWh, zo’n 2 EUR/MWh hoger dan aan het begin van de maand.

Spotprijzen gingen bij aardgas eind februari / begin maart fors omhoog, (zie artikel over stresstest vanwege kou) maar de termijnprijzen vormden een afspiegeling van de prijsontwikkeling bij aardolie.

 

Bron: Ice-Endex

Opwek duurzame elektriciteit; stilte voor de storm

De productie van in Nederland duurzaam opgewekte elektriciteit is vorig jaar met 10% gegroeid. In totaal is volgens het CBS in 2017 17 TWh elektriciteit duurzaam opgewekt, ten opzichte van 15 TWh in 2016. De groei komt door toename van de productie van zonne- en windenergie. Het aandeel duurzaam in de totale opwek van elektriciteit nam toe van 12,5% in 2016 naar 13,8% in 2017. Deze bescheiden toename kan worden gezien als stilte voor de storm. De afgelopen jaren zijn namelijk tientallen miljarden euro’s aan subsidie toegekend aan projecten die grotendeels nog gebouwd moeten worden. Ook dit jaar gaat de regering minimaal 12 miljard euro subsidie toekennen aan productiemiddelen die pas over enige tijd kunnen bijdragen aan de groei van duurzame opwek. Die groei zal hard gaan. De Nationale Energie Verkenning 2017 verwacht dat de opwek van duurzame elektriciteit tussen 2016 en 2023 verviervoudigd en in 2030 zelfs zes maal hoger is dan in 2016. Daarbij zijn de aanvullende maatregelen die het nieuwe kabinet wil nemen, zoals sluiting van kolencentrales en een CO2-belasting voor elektriciteitsproducenten, zelfs nog niet meegenomen.


Deel dit


Dit vind je misschien ook interessant….

}