09 november 2021

Belgische veiling voor productiecapaciteit succesvol

Om de sluiting van kerncentrales te kunnen opvangen, heeft België over enkele jaren extra opwekcapaciteit nodig. Om er voor te zorgen dat die capaciteit er ook daadwerkelijk komt, heeft België een capaciteitsmechanisme opgetuigd. Via een veiling worden projecten geselecteerd waarvan de aanbieders met de minste overheidssubsidie genoegen nemen. De resultaten van de eerste veiling gericht op levering in 2025/2026, zijn inmiddels bekend. In totaal werden 40 projecten geselecteerd met een totale capaciteit van 4500 MW, wat overeenkomt met 66% van de aangeboden capaciteit op de veiling. Onder andere werd voor pakweg 290 MW aan vraagrespons, 30 MW aan grootschalige opslag en 10 MW aan kleinschalige opslag geselecteerd.

In totaal komt 2800 MW voor 1 jaar en 1650 MW voor meerdere jaren in aanmerking voor subsidie. Meerjaars betreft voornamelijk twee door Engie nieuw te bouwen gascentrales met een totale capaciteit van pakweg 1600 MW. Ook Eneco deed een gooi naar steun voor een nieuwe gascentrale, maar viste achter het net. Vrijwel alle afgewezen aanbiedingen betreffen nieuwe, grootschalige gascentrales. Mogelijk volgt in oktober 2022 een nieuwe kans, want dat wordt wederom een veiling georganiseerd, gericht op levering in 2026/2027.

 

North Stream 2, bijna klaar voor gebruik

Er is al jaren veel te doen over de tweede gasleiding die West-Europa rechtstreeks met Rusland verbindt: North Stream 2, oftewel NS2. NS2 draagt bij aan de voorzieningszekerheid van Europa. Omdat de leiding door de Oostzee loopt, is het gastransport niet afhankelijk van beslissingen die doorvoerlanden nemen. In 2015 werd het project dan ook enthousiast gelanceerd door een internationaal samenwerkingsverband, bestaande uit het Russische Gazprom, Duitse Wintershall, Duitse Uniper, Franse Engie en Brits/Nederlandse Shell.

Amerika was niet blij met het versterken van de directe transportroute naar Duitsland, omdat dit van invloed zou zijn op hun eigen concurrentiepositie ten aanzien van Amerikaans LNG. Onder dreiging van Amerikaanse sancties, trokken de Westerse bedrijven zich stuk voor stuk terug uit het project, inclusief Nederlandse baggeraar en pijpenlegger Allseas. Desondanks werd de leiding voltooid en technisch in orde bevonden, maar het is nog onduidelijk hoe het nu verder gaat.

Voor het gerenommeerde bureau Oxford Institute of Energy Studies (OIES) was dat aanleiding om een bondige analyse van mogelijke uitkomsten te publiceren. Een belangrijke vraag daarbij is hoe de organisatorische certificering van de pijpleiding zal verlopen. De operator van NS2 heeft gevraagd om certificering als Independent Transmission Operator (ITO).

Dat past volgens de analyse bij de eisen van de EU, maar Duitsland zou liever een volledige eigendom-opsplitsing zien. Daarom ziet OIES als meest waarschijnlijke uitkomst een tijdelijke ad hoc certificering als ITO, zodat het gas nog deze winter en mogelijk zelfs nog voor het einde van het jaar, kan stromen. Daarna kan het zijn dat de tijdelijke instemming wordt omgezet in een definitieve goedkeuring, maar het kan ook zijn dat de discussies zich nog jaren voortslepen.

 

Zijn kerncentrales en lage emissie gascentrales groen?

Velen hebben er nog nooit van gehoord, maar zoals het er nu uitziet, wordt het begrip ‘taxonomy’ binnenkort gemeengoed. Meer in het bijzonder gaat het daarbij om de EU taxonomie regulering. De EU-taxonomie is een groen classificatiesysteem dat de klimaat- en milieudoelstellingen van de EU vertaalt naar criteria voor specifieke economische activiteiten voor investeringsdoeleinden. Met die regels wil de EU handvatten aanreiken om vast te stellen welke technologieën wel en welke niet duurzaam zijn. Een handig hulpmiddel dus, maar in diverse gevallen niet vrijblijvend. De taxonomie regels moeten worden toegepast in tal van rapportages, bijvoorbeeld over de mate waarin financiële instellingen groen bezig zijn. Daardoor kunnen klimaatbestendige projecten goedkoper aan geld komen en zorgt de taxonomie er voor dat de vraag ‘wel of niet groen’, eenduidig kan worden beantwoord. (Zie link voor meer info.)

Echter, in werkelijkheid is er uiteraard ook sprake van een grijs gebied, verschil in visie of zelfs van tegengestelde belangen. Kernenergie is in dat opzicht een van de zwaarste hangijzers. Voor Frankrijk staat de duurzaamheid van kerncentrales buiten kijf en ook de Nederlandse regering maakt zich hard om kernenergie aan te duiden als duurzaam. Maar Duitsland en België bijvoorbeeld, sparen kosten noch moeite om kerncentrales juist te sluiten. 

Om uit de impasse te komen lijkt de EU Commissie aan te sturen op een compromis, zo zou blijken uit gelekte stukken. Kernenergie wordt daarin aangeduid als duurzaam, maar onder voorwaarden zou dat tijdelijk ook voor gascentrales gaan gelden.

Gas wordt in dat voorstel gezien als transitiebrandstof en zou dan tot 2030 gelden als duurzaam. Dat mits de uitstoot niet hoger is dan 340 g CO2/kWh. Die prestatie wordt alleen door de beste gascentrales gehaald, maar in de praktijk vereist het dat ook groengas of blauwe waterstof wordt bijgestookt, dan wel CO2 wordt afgevangen en opgeslagen. Of het voorstel kans van slagen heeft, valt nog te bezien.

 

Marktprijzen

Opec heeft per video vergaderd en besloten om de productie te verhogen overeenkomstig de reeds in april 2021 gemaakte afspraken. De Amerikaanse president Biden had Opec juist opgeroepen om de productie verder te verhogen, maar dat gebeurt dus niet. Vooralsnog is dat echter niet aan de prijzen te merken. De levering korte termijn prijs voor Brent daalde juist begin november, vanwege een hogere voorraad in de VS dan verwacht. Met die daling kwam een einde aan de gestage stijging gedurende de maand oktober. Begin oktober bedroeg de prijs voor brent een kleine 78 USD/bbl, steeg tot bijna 86 USD/bbl en daalde begin november naar pakweg 82 USD/bbl.

Door de extreem hoge prijzen voor aardgas draaien kolencentrales op volle toeren. Begin oktober, toen de gasprijzen tot grote hoogte stegen, gingen ook de kolenprijzen door het dak, mede vanwege tekorten in China. Vooral levering op korte termijn doorbrak alle records: 273 USD/ton voor levering in november. Levering 2022 was op dat moment maar liefst 90 USD/ton goedkoper. China stak echter veel moeite in het verhogen van de productie en ook door daling van de gasprijzen werd druk van de ketel gehaald. De prijzen daalden gestaag tot eind oktober richting 130 USD/ton voor maand vooruit en 100 USD/ton voor levering in 2022. Begin november stegen aardgasprijzen weer en trokken ook de kolenprijzen omhoog.

Net als de kolenprijzen, piekte ook de prijzen voor emissierechten op 5 oktober: bijna 65 EUR/ton, om vervolgens te schommelen rond 60 EUR/ton de rest van oktober.

Net als de kolenprijzen, werden de prijzen voor elektriciteit in oktober zwaar beïnvloed door de gasprijzen. Ook hier een piek op 5 oktober van maar liefst een kleine 270 EUR/MWh voor levering basislast in de winter en 160 EUR/MWh voor levering basislast 2022. Vervolgens gleden de prijzen omlaag om de maand te eindigen rond 160 EUR/MWh voor de winter en 111 EUR/MWh voor 2022. Begin november duwden stijgende gasprijzen ook de elektriciteitsprijzen weer omhoog.

Vooral de gasprijzen voor levering deze winter zijn door dreigende krapte extreem hoog. Begin oktober leek er zelfs paniek uit te breken met prijzen voor levering november die op 6 oktober intraday kortstondig zelfs 160 EUR/MWh aantikten om een dag later rond 95 EUR/MWh te schommelen. Leveringen 2022 gedroegen zich lang zo extreem niet, maar ook daar werd op 5 oktober de pittige prijs van bijna 66 EUR/MWh gehaald. Vervolgens daalden de prijzen door toezeggingen van producenten en relatief warm weer.  Begin november lagen de winterprijzen rond 63 EUR/MWh, maar informatie over relatief geringe transportcapaciteit die is geboekt voor Russisch gas, lieten de prijzen op 3 en 4 november weer met ruim 10% stijgen.

Bron: Ice-Endex


Deel dit


Dit vind je misschien ook interessant….