12 september 2019

Duitsland trekt 40 miljard euro uit voor de kolenuitstap 

Duitsland kan niet zomaar stoppen met kolenwinning en kolencentrales, onder andere omdat met bruin- en steenkool 60.000 banen gemoeid zijn. In januari dit jaar werd al door een uitgebreide commissie geconcludeerd dat het stoppen van de bruinkoolwinning en het gebruik van bruin- en steenkool voor elektriciteitsproductie gepaard moet gaan met forse investeringen in de getroffen regio’s. Daar geeft de regering nu gevolg aan. De regering heeft namelijk een ontwerp-wet goedgekeurd waarmee tot 2038 40 miljard euro wordt uitgetrokken om de economische gevolgen van overgang van kolen naar andere energiedragers zo veel mogelijk te beperken. Ondanks het ogenschijnlijk royale gebaar zijn tal van partijen ontevreden. Het ontwerp moet nog in een definitieve wet worden omgezet en in de tussentijd kan er nog van alles gebeuren. Bovendien vinden diverse vakbonden dat de regering te hard van stapel loopt en zich vooral concentreert op de ‘Kohleaustieg’ (politieke beslissing om het gebruik van steenkool te staken) maar te weinig aandacht heeft voor de gevolgen buiten de betreffende regio’s. Men verwacht dat in heel Duitsland de elektriciteitsprijzen zullen stijgen en daar krijgen dus ook bedrijven buiten de kolenregio’s mee te maken.


Qatar verlengt contract met Zeebrugge LNG-terminal tot 2044

De LNG dochterbedrijven van Qatar Petroleum en Fluxys België hebben de onderlinge service overeenkomst voor het gebruik van de LNG-terminal in Zeebrugge verlengd. Het huidige contract loopt tot 2023. Met de ondertekening wordt daar nog eens 20 jaar aan vast gekoppeld, waarmee Qatar zich voorlopig heeft verzekerd van toegang tot de terminal. Het gaat daarbij niet slechts om verlenging, maar ook om uitbreiding. Qatar Terminal Limited heeft nu ruwweg de helft van de capaciteit geboekt. Dat aandeel wordt in het nieuwe contract opgevoerd naar de volledig capaciteit.


Rusland breidt LNG productie uit

LNG staat sterk in de belangstelling. Verwacht wordt dat de vraag naar LNG in de komende 15 jaar zal verdubbelen en daar spelen LNG-bedrijven op in. Een mijlpaal daarin is het groene licht voor Arctic LNG-2. Met het goedkeuren van een investering van maar liefst 21 miljard US dollar, probeert een consortium van bedrijven onder leiding van het Russische gasbedrijf Novatek, de LNG productie van Qatar te evenaren. Met de investering wordt de Russische LNG productie in drie fases uitgebreid met in totaal 20 miljoen ton LNG/jaar. De eerste fase moet in 2023 vloeibaar gas gaan leveren, met stap 2 en stap 3 in respectievelijk 2024 en 2026. Naar verwachting zal 80% van de productie richting Azië worden getransporteerd. 


Rebelse Zebra Gasnetwerk wordt onderdeel van het establishment

GTS neemt Zebra Gasnetwerk over. Daarmee verdwijnt een symbool van de roerige tijden waarmee eind vorige eeuw de overgang van de centraal aangestuurde energiemarkt naar een vrije markt gepaard ging. De aankondiging van de overname is een goed moment om stil te staan bij de ontstaansgeschiedenis van de rebelse gasleiding, want het is een geschiedenis die het waard is om onthouden te worden.

Dankzij een ‘unie van gasbedrijven’ kon aardgas in de jaren ‘60 van de vorige eeuw in rap tempo stook- en huisbrandolie, stadsgas en steenkool verdringen. De verbruikers waren goedkoper uit en de Nederlandse Staat haalde honderden miljarden guldens aan gasbaten binnen. Maar na de geslaagde uitrol begon het systeem te knellen. Gasunie hield de gasprijzen (transport inbegrepen) op betrouwbare wijze net wat lager dan de gebruikskosten van de alternatieve brandstof. Bovendien paste Gasunie het principe van gelijke monniken gelijke kappen toe, dus geen discriminatie. De keerzijde daarvan is dat gebruikers niet konden onderhandelen over prijs en leveringsvoorwaarden, want die waren voor alle overeenkomstige partijen gelijk. Aanvankelijk deerde dat niet, want energielevering werd meestal verzorgd door gemeentelijke diensten. Maar in de jaren ‘80 en begin jaren ’90 ontstonden uit die honderden gemeentelijke diensten de grotere energieleveranciers Nuon, Eneco, Essent en Delta. Deze bedrijven wilde voor de gasvoorziening niet volledig afhankelijk zijn van Gasunie.

Verzet tegen het gebrek aan keuzevrijheid was echter zinloos, want Gasunie was de facto monopolist. Gasunie had immers alle binnenlandse assets in handen en buitenlandse bedrijven waren niet actief op de Nederlandse markt. Daar kwam verandering in toen het Verenigd Koninkrijk (VK) halverwege de jaren negentig de Britse gasmarkt liberaliseerde en er een pijpleiding, de Interconnector, tussen Engeland en België werd aangelegd. De Britse gasmarkt had een totaal andere ontwikkeling doorgemaakt dan het continent: andere prijsconstructies, andere contractvormen, andere rolverdelingen. Britse gasbedrijven maakten bovendien geen onderdeel uit van het continentale ‘gas-establishment’ en waren actief op zoek naar afzetmogelijkheden. Het VK kampte namelijk met een groot overschot aan gas, omdat een hele floot nieuwe gascentrales plots met ernstige technische problemen kampten. Hierdoor konden vele miljarden m3 gecontracteerd gas jarenlang niet afgenomen worden.

De Engelse gasbedrijven werden door grootverbruikers en distributiebedrijven als Essent en Delta warm ontvangen, maar er was een probleem: transport! Gastoeleveranciers waren immers gelijktijdig ook transporteur. Weliswaar bood Gasunie inmiddels toegang voor derden, maar de condities waren niet bepaald gunstig. Daarbij speelde ongetwijfeld mee dat het ook om macht ging en dus gooide leveranciers Delta en Essent de kont tegen de krib. Vanaf het grenspunt Zelzate werd één sleuf gegraven waar twee pijpleidingen broederlijk naast elkaar werden gelegd: een van Gasunie en een van Delta&Essent. 


Gaswinning Groningen stopt in 2022

Het kabinet wil de gaswinning in Groningen al medio 2022 stoppen. In plaats van 2030, waarvan eerst werd uitgegaan. Minister Wiebes van Economische Zaken en Klimaat wil verder de gaswinning voor het komende gasjaar terugbrengen naar 11,8 miljard m3, in plaats van 15,9 miljard m3.

De discussie over het tempo waarin het kabinet de gaswinning terugdringt is al een lange tijd gaande. Onder druk van de aardbevingen in Groningen gaan er steeds meer stemmen op om eerder te stoppen. De Tweede Kamer had het kabinet voor de zomervakantie opgeroepen de gaswinning zo snel mogelijk onder dat niveau te brengen.

De afgelopen tijd heeft het kabinet aanvullende maatregelen genomen die het komend gasjaar (oktober 2019 - oktober 2020) al leiden tot een extra daling. Daarbij gaat het onder andere om de toevoeging van stikstof aan hoogcalorisch gas, waardoor laagcalorisch gas ('pseudo-Groningengas') wordt verkregen. De productie van dat laatste gas leidt ertoe dat er minder gas uit Groningen hoeft te worden gewonnen.

De minister geeft ook aan dat de versnelde afbouw en de aanvullende maatregelen wel financiële consequenties met zich meebrengt. De verlaging naar 11,8 miljard m3 leidt tot 400 miljoen euro aan minder aardgasbaten op de rijksbegroting komend jaar. De lagere winning en de inzet van gasopslag Norg hebben ook financiële gevolgen voor de aandeelhouders van NAM, Shell en ExxonMobil. Hoe hoog die zijn, wordt niet vermeld. 


Marktprijzen

De oliemarkt kende een relatief rustige maand augustus met voor brent prijsschommelingen tussen 56 en 61 USD/bbl. Begin september sloeg de prijs de weg omhoog weer in. Aanleidingen voor de prijsstijging zijn productiebeperkingen door Rusland en de Trump regering die de confrontatie met Iran weer op scherp zet. 

De prijzen voor steenkool zaten in augustus in een glijvlucht omlaag. De lage gasprijzen droegen bij aan die daling, maar op het einde van de maand kon de kolenprijs zich enigszins optrekken aan de stijgende olieprijs. Begin august lag de prijs voor 2020 levering op 67 USD/ton, begin september net iets beneden 65 USD/ton. Leveringen op kortere termijn zijn pakweg 5 USD/ton goedkoper.

Bij emissierechten was augustus ongekend volatiel, als het ware een afspiegeling van de chaotische taferelen rond Brexit. Mede door de keiharde uitspraken van de nieuwe premier dat een no-deal Brexit te prefereren is boven een ongunstige uittredingsovereenkomst, ging de prijs voor emissierechten in de eerste drie weken van de maand behoorlijk omlaag. Immers, als Groot-Brittannië de verplichtingen niet nakomt, dreigt een overschot aan rechten. De sterke prijsdaling van 28,5 EUR/ton naar 25 EUR/ton werd een halt toegeroepen door verzet het Britse parlement tegen de no-deal. Omdat het Britse drama nog niet ten einde is, zal ook de prijsvolatiliteit op de markt voor emissierechten voorlopig voortduren.

De elektriciteitsmarkt volgde in de maand augustus de trend van glijvlucht omlaag met een hobbel aan het einde. Levering basislast 2020 daalde van zo’n 52 EUR/MWh begin augustus naar een kleine 49 EUR/MWh begin september. Prijzen voor levering in oktober liggen zo’n 7 EUR/MWh lager.

Ook op de gasmarkt gleden de prijzen voor leveringen in de komende jaren gestaag omlaag, met een opleving begin september. Volop aanbod, onder andere vanuit Noorwegen en in de vorm van LNG, in combinatie met een lage vraag, veroorzaakte dit sentiment. Op de spotmarkt was dat nog veel meer voelbaar, met prijzen rond 8 EUR/MWh. 

Bron: Ice-Endex 

Bron: Ice-Endex


Deel dit


Dit vind je misschien ook interessant….