08 september 2020

Duitsland komt met steunpakket voor sluiting kolencentrales

Met de goedkeuring van een ontwerpwet, zette Duitsland een jaar geleden een belangrijke stap op weg naar sluiting van de bruin- en steenkoolcentrales. Het belangrijkste onderdeel van die wet is een steunpakket van maar liefst 40 miljard euro voor de getroffen regio’s. Hoewel de operatie pas in 2038 afgerond hoeft te zijn, is het wel de bedoeling dat nog voor het einde van dit jaar de eerste centrales sluiten. Daarvoor is het nodig dat  het toegezegde geld  werkelijk snel gaat rollenwant voor 2020 en 2021 gaat het om 2 miljard euro. Om dat mogelijk te maken, hebben de federale regering en bondstaten een overeenkomst gesloten en is een comité ingesteld dat moet verzekeren dat het geld op een eerlijke manier over de bondsstaten Saksen, Saksen-Anhalt, Brandenburg en Noordrijn-Westfalen wordt verdeelt.

Betalen voor gecontracteerd regelvermogen ‘as cleared’ of ‘as bid’?

Om het elektriciteitssysteem in balans te kunnen houden, hebben systeembeheerders (TSO) behoefte aan regelvermogen in verschillende soorten en maten. De belangrijkste instrumenten werden tot voor kort aangeduid als regelvermogen en noodvermogen, maar na uniformering door de EU, worden ze tegenwoordig aangeduid als automated Frequency Restoration Reserve (aFRR) en manual Frequency Restoration Reserve (mFRR). Marktpartijen die over flexibiliteit in productie en/of consumptie beschikken die voldoet aan de technische eisen van de TSO, kunnen die capaciteit aanbieden, maar in de praktijk schiet het vrijwillige aanbod tekort. Daarom kopen TSO’s op gezette tijden aFRR en mFRR capaciteit op de markt in. Die inkooppraktijken zijn onder druk van de EU de afgelopen tijd sterk veranderd. Van een ‘grote stappen, snel thuis’ aanpak (jaarcontracten, grote blokken, zowel op- en afregelen in een contract, beperkt aantal deelnemers) naar een competitieve markt met dagelijkse veilingen (dagcontracten, kleine blokken, afzonderlijke contracten voor op- en afregelen, veel deelnemers).

De vele veranderingen bij het contracteren van regelcapaciteit roepen de vraag op of ook de manier van betalen voor die capaciteit moet worden aangepast. Al sinds 2001 hanteert TenneT de zogenaamde ‘pay as bid’ methodiek¹. Die methode past goed bij een weinig competitieve markt en contracten met een zekere mate van onderhandelbaarheid. Daarentegen betaalt TenneT ‘as cleared’² voor de energie (MWh) als aangeboden capaciteit daadwerkelijk wordt ingezet. Die methode van iedereen dezelfde hoogste prijs betalen, stimuleert aanbieders immers om de vraagprijs zo laag mogelijk te houden. Dus waarom deze (in de economische theorie) efficiency verhogende en kostendrukkende manier van werken niet ook toepassen voor capaciteit?

Volgens de Belgische systeembeheerder Elia, is TenneT niet van plan om de betaalmethodiek voor aFRR en mFRR capaciteit aan te passen. Mogelijk heroverweegt TenneT dat standpunt als Elia’s consultatie tot positieve resultaten leidt. Elia heeft namelijk een studie gepubliceerd waarin de inkoopmanieren van Europese TSO’s elektriciteit worden vergeleken. Daaruit blijkt dat vooral voor mFRR de Deense TSO tevreden is met de resultaten van overstappen van ‘paid as bid’ naar ‘paid as cleared’. Vooral de laagdrempeligheid voor kleinere deelnemers wordt geroemd. Bij ‘paid as bid’ moeten participanten inzicht hebben wat de capaciteit op de markt waard is, bij ‘paid as cleared’ daarentegen hoeven ze alleen hun eigen kosten in de gaten te houden. Mocht de capaciteit op de markt meer waard zijn dan de eigen kosten, dan ontvangen ze vanzelf die hogere waarde.

  1. De goedkoopste biedingen worden geselecteerd, totdat de totale vraag bereikt wordt. Deelnemers aan de capaciteitsmarkt ontvangen de prijs die vermeld werd in hun offerte.
  2. De goedkoopste biedingen worden geselecteerd, totdat de totale vraag bereikt wordt. Elke geselecteerde offerte ontvangt dezelfde prijs, die gelijk is aan de prijs van de duurste geselecteerde bieding.


Komt verduurzaming als winnaar uit de coronacrisis?

Hoewel het aantal besmettingen met het COVID19-virus in veel landen nog steeds oploopt, wordt op tal van plekken hard gewerkt aan plannen om de economie te herstellen. Voor de EU-27 (dus zonder UK) is in principe een steunpakket van 750 miljard euro afgesproken. Commissaris Frans Timmermans doet daarbij zijn best om het geld zoveel mogelijk aan te wenden voor een groen herstelplan, met in het bijzonder aandacht voor de waterstofstrategie: 6 gigawatt elektrolyse capaciteit voor de productie van groene waterstof operationeel in 2024, 40 gigawatt in 2030 of zelfs het dubbele als buurlanden meehelpen. Nog meer dan de EU legt Frankrijk de nadruk op groen herstel en groene economie. Maar liefst 100 miljard euro (= 4% van NBP) wil Frankrijk in de economie pompen (incl. 40 miljard van de EU) waarbij 30 miljard euro bedoeld is voor groene energie en 6 miljard euro voor isolatie van gebouwen. Voor de ontwikkeling van groene waterstof trekt Frankrijk 2 miljard euro uit. Duitsland trekt zelfs nog veel meer geld uit voor waterstof: 9 miljard euro. De Duitse regering verwacht daarmee mogelijk het eigen doel van 5 gigawatt elektrolyse in 2030 voorbij te schieten.

Marktprijzen

In de afgelopen maand zijn de olieprijzen licht gestegen. Brent ging van 44 USD/bbl begin augustus in de loop van de maand omhoog tot iets meer dan 46 USD/bbl. Echter, begin september zette een daling in die de prijs terugbracht naar het startniveau: rond de 44 USD/bbl. De prijzen voor het Amerikaanse WTI liggen pakweg 3 USD/bbl lager dan voor brent. De daling werd ingezet door een rapport van het Amerikaanse Energy Information Administration dat een behoorlijke van week tot week daling in de vraag naar motorbrandstoffen liet zien. Verder staat het onderhoudsseizoen van Amerikaanse raffinaderijen er aan te komen, waardoor de vraag naar ruwe olie naar verwachting ook zal dalen.

De steenkolenmarkt voelt de druk van de lage gasprijzen. Gascentrales draaien door de lage prijzen relatief goedkoop en verdringen kolencentrales. De kolenprijzen gingen in de loop van augustus dan ook gestaag omlaag. Onderhoud aan kerncentrales brachten eind van de maand voor steenkool een opwaartse prijsbeweging, maar begin september zette de daling weer in. Begin augustus bedroeg de groothandelsprijs voor kolen in Rotterdam, levering 2021, een kleine 60 USD/ton, begin september lag de prijs op zo’n 56 USD/ton. Levering in kwartaal 4 2020 is zo’n 3,5 USD/ton goedkoper. Daarmee is de kortere termijn dichter op de jaar-vooruit levering gekropen, want begin augustus was de kloof nog 5 USD/ton.

Op de emissierechtenmarkt deed zich een opmerkelijk fenomeen voor. Een publicatie in de Financial Times was erg positief over het vooruitzicht van hoge CO2 prijzen vanwege het groene EU herstelbeleid. Een koopgolf met fors hogere prijzen lijkt het gevolg. De prijzen voor emissierechten stegen daardoor van rond de 26 EUR/ton naar een kleine 30 EUR/ton op 28 augustus. Daarna leek enig realisme terug te keren en daalde de prijzen begin september tot rond de 28 EUR/ton.

Op de dag-vooruit-markt toonde elektriciteit zich nogal wispelturig met forse uitslagen tussen de afzonderlijke dagen, bijna net zo grillig als het weer. Leveringen basislast op de middellange termijn wisten in de maand augustus het grote prijsverschil met leveringen kwartaal en jaar-vooruit weg te werken. Die laatste leveringen toonde een vrij vlak prijsprofiel tot het einde van augustus.Aangestoken door de sterke stijging van de prijs voor emissierechten, ging toen ook elektriciteit enkele EUR/MWh omhoog. Levering 2021 basislast begon de maand beneden 38 EUR/MWh en kostte begin september 42 EUR/MWh.

Gasprijzen lieten in augustus een patroon zien dat enigszins overeen komt met elektriciteit. De korte termijn leveringen stegen in relatieve zin zelfs spectaculair. Van minder dan 7 EUR/MWh begin augustus naar rond de 11 EUR/MWh begin september, stijgingen van ruim 50%. Leveringen in kwartaal 4 2020 en jaar 2021 stegen gelijkmatiger. Kwartaal 4 bijvoorbeeld van zo’n 10,5 EUR/MWh aan het begin van de maand naar ruim 12,5 EUR/MWh begin september.

Bron: Ice-Endex


Deel dit


Dit vind je misschien ook interessant….