Gazprom Energy Nieuwsbrief december 2016

06 december 2016

Wat staat er allemaal in het zogenaamde 'Winterpakket'?

EU Commissie lanceert voorstel voor schone energie voor alle Europeanen

De afgelopen weken lekten met grote regelmaat conceptteksten uit met voorstellen van de Europese Commissie voor het EU energiebeleid in de periode 2020 tot 2030. Door deze openheid konden veel organisaties direct na publicatie van het duizend pagina’s dikke zogenaamde winterpakket al reageren op de voorstellen. Uit die reacties op het pakket, dat officieel het clean energy package heet, kan worden afgeleid dat de voorstellen nog tot menige verhitte discussie zullen leiden en mogelijk nog tal van wijzigen zullen ondergaan voordat het pakket kracht van wet krijgt. Dat neemt niet weg dat de voostellen de richting bepalen voor de toekomst van de Energie Unie. Daarom worden onderstaand enkele belangrijke onderdelen van het pakket nader toegelicht.

Met het uitgebreide pakket aan voorstellen wil de Commissie toe naar een energievoorziening die schoner, minder CO2-intensief en meer gedecentraliseerd is. Bovendien streeft de Commissie naar het betrekken van meer partijen bij de energievoorziening en denkt daarbij in het bijzonder aan  de consument. In de visie van de Commissie moet de consument in het volgende decennium zelfs centraal komen te staan.

Empowering the consumer

Onder andere door het bevorderen van de eigen opwek en opslag van duurzame elektriciteit wil de Commissie de rol van de consument in de energiemarkt versterken. Met het pakket wil de Commissie verder een betere toegang voor de consument tot de energiemarkt: eenvoudiger switchen, betere informatie, recht op terug-levering, recht op slimme meter, etc. Verder wil de Commissie consumenten het recht maar niet de plicht geven om deel te nemen aan programma’s die moeten leiden tot lagere energierekeningen, zoals demand response. Opmerkelijk is dat de Commissie juist omwille van de consumentenbescherming snel af wil van prijsregulering. Volgens de Commissie zijn prijzen in vrije markten lager dan in gereguleerde markten. Voor de Nederlandse markt zullen de gevolgen van het versterken van de rol van consumenten beperkt zijn omdat Nederland nu al goed scoort op de zaken die de Commissie aan wil pakken.

Einde aan voorrang voor duurzaam

De EU Commissie wil af van de positieve discriminatie voor duurzaam opgewekte elektriciteit. In diverse landen zijn vooral belangenbehartigers voor windenergie het daar niet mee eens. Voor Nederland zou het opheffen van voorrang voor duurzaam slechts een symbolische betekenis hebben. Aan een formele regeling is Nederland namelijk nooit toegekomen. Dat was ook niet nodig omdat Nederland binnenlandse congestie (ophoping/verstopping) opheft door op lokaal niveau te betalen voor een lagere productie. In de praktijk regelen daardoor eerst gas- en kolencentrales terug.

GvO’s naar de Staat?

Als een producent van duurzame energie subsidie ontvangt, dan moeten de garanties van oorsprong (GvO) toegewezen worden aan de verstrekker van subsidie[1]. Deze moet de GvOs veilen en de opbrengsten gebruiken om de publieke uitgaven te drukken. Daarmee wil de Commissie dubbele vergoeding voor de producenten voorkomen. Dit onderdeel van het pakket heeft vooral voor de Nederlandse markt grote gevolgen. Groene stroom, liefst van nieuwe Nederlandse of zelfs lokale projecten, begint net bij de overheden en bedrijfsleven in trek te raken. Volgens het winterpakket zullen die GvOs in de toekomst bij EZ of RVO ingekocht moeten worden. De Commissie wil hiermee ook de transparantie en betrouwbaarheid van de prijsvorming bevorderen. Projectontwikkelaars raken daarmee echter een financieringsbron kwijt die net op het punt staat interessant te worden.

[1] voorstel bevordering hernieuwbare energie, pag 41, onderdeel 45

Gascentrales vallen binnen door commissie gestelde grensDe commissie streeft naar een gelijk speelveld tussen diverse vormen van energieopwekking, maar is niet blind voor de gevolgen van een tekort aan reservecapaciteit. Onder strenge voorwaarden wil de commissie het daarom mogelijk maken dat producenten betaald kunnen worden om essentiële centrales open te houden. Voorkomen van marktverstoring en gelijk speelveld zijn belangrijke criteria bij het beoordelen van de toelaatbaarheid van zulke steunregimes.

Om te voorkomen dat relatief vuile centrales door zo’n capaciteitsvergoeding open blijven, wil de Commissie een grens trekken bij 550 g CO2 per kWh. Vanaf 2026 zou die grens voor alle centrales moeten gelden. Ter vergelijk, de CO2 uitstoot van een moderne gascentrale ligt bij vollast rond 340 tot 360 g/kWh terwijl kolencentrales bij vollast rond de 900 g CO2 per kWh uitstoten.

De Commissie heeft in het verleden vaker aangegeven dat ambitieuze doelen voor opwekking van duurzame energie mogelijk kunnen conflicteren met de doelstelling om CO2 uitstoot terug te dringen. Zo kan biomassa bijstook in kolencentrales grote hoeveelheden duurzame energie opleveren. Echter, de CO2 uitstoot van een 50% biomassa/50% kolen centrale is nog steeds significant hoger dan de uitstoot van gascentrales. Dat zelfs bij het negeren van de CO2 afkomstig uit biomassa. De voorkeur voor het leggen van de prioriteit bij CO2 reductie vertaalt zich in het winterpakket tot slechts een gematigde ambitie voor opwekking van  duurzame energie opwekking: 27% voor de gehele EU.

Hogere energie efficiëntie

In 2014 heeft de EU zich gecommitteerd aan een verbetering van energie efficiëntie met 27%.

In het huidige pakket wil de EU Commissie daar 30% van maken. Bovendien wil de Commissie van die 30% een bindend doel maken. De extra stap betekent volgens de Commissie onder andere dat er 70 miljard Euro aan kosten voor import van fossiele energie wordt uitgespaard.

Marktprijzen

De olieprijzen stegen eind november en begin december sterk vanwege een afspraak dat Opec-producenten gedurende zes maanden de olieproductie met 1,2 mln vaten perdag zullen reduceren en niet-Opec-producenten hun productie met 0,6 mln vaten perdag omlaag brengen. Ondanks de forse reductie die nu is aangekondigd, kwam de prijs van Brent met ongeveer 54 USD/bbl begin december nauwelijks hoger dan het niveau van halverwege oktober.

Vanaf halverwege november daalden de prijzen voor steenkool voor het eerst sinds lange tijd. Die daling lijkt mede te zijn ingegeven door acties van de Chinese overheid. Begin december kwam aan die daling een eind. De prijsstijging van olie door het Opec-akkoord draagt bij aan die trendwijziging. De prijs voor levering 2017 lag begin december rond de 67 USD/ton. Contracten voor levering op de korte termijn lagen daar echter beduidend boven. Zo koste levering in januari ongeveer 85 USD/ton.

De prijzen voor emissierechten daalden in november geleidelijk. Net als de prijzen voor steenkool, keerde die trend aan het einde van de maand. Begin december moest voor emissierechten rond de 4,60 EUR/ton worden betaald.

Elektriciteitsprijzen vertoonden in november ongeveer hetzelfde verloop als de prijzen voor emissierechten: een geleidelijke daling die eind november stopt. Prijzen voor basislast levering in 2017 lagen begin december rond de 36 EUR/MWh. Basislast levering in januari is met een kleine 43 EUR/MWh aanmerkelijk duurder.

Gasprijzen vertoonden in november ongeveer hetzelfde verloop als de kolenprijzen: een daling gevolgd door een stijging. Opmerkelijk is dat begin december de prijzen voor levering in de komende drie kalenderjaren nagenoeg gelijk zijn, zoals de volgende grafieken laten zien.

Bron: Ice-endex


Deel dit