Gazprom Energy nieuwsbrief mei 2017

10 april 2017

TenneT experimenteert met regelvermogen

Traditioneel leveren de centrales van de grote elektriciteitsproducenten de capaciteit die TenneT nodig heeft voor de balanshandhaving van het transportnet. Die centrales worden echter geleidelijk aan verdrongen door wind- en zonne-energie. TenneT experimenteert daarom met andere manieren om in de toekomst capaciteit uit kleinere, decentrale bronnen te kunnen benutten. Toegang tot die bronnen stelt hoge eisen aan de communicatie tussen vraag en aanbod. Daarom test TenneT ook nieuwe communicatie- en registratietechnieken uit, zoals de zogeheten ‘blockchain technologie’.

De meeste experimenten van TenneT hebben betrekking op de zogenaamde primaire reserve. Dat is vermogen dat heel snel reageert als de netfrequentie afwijkt van 50 Hz. TenneT moet in het binnen- en buitenland over ongeveer 100 MW van dit relatief dure vermogen kunnen beschikken om de frequentie op 50 Hz te houden. Om de vijver waaruit TenneT kan putten te vergroten, experimenteert TenneT met primaire reserve te leveren door koel- en vrieshuizen, gemalen, windturbines, zonnepanelen, noodstroomvoorzieningen en zelfs biogasinstallaties.

Handhaving van de 50 Hz frequentie met primaire reserve is vooral een Europese aangelegenheid waar Nederland enkele procenten aan moet bijdragen. Na de eerste automatische reactie op verstoringen komt het grotere werk van het herstellen van de balans met secundaire reserve. Van dit secundaire vermogen, in Nederland meestal aangeduid als regelvermogen, heeft TenneT pakweg 450 MW nodig. Het inzetten van regelvermogen is vooral een nationale aangelegenheid en wordt (via de PV-partij) rechtstreeks door TenneT aangestuurd. Bovendien vindt de aansturing plaats in volgorde van aflopende biedprijzen en oplopende laatprijzen. Aanbieders kunnen die prijzen via biedingen voor elk kwartier aan TenneT doorgeven.

Juist deze intensieve uitwisseling van informatie maakt het nieuwste experiment van TenneT zo bijzonder.

Samen met IBM en Vandebron gaat TenneT de blockchain technologie toepassen om regelvermogen te onttrekken aan opladende elektrische auto’s. Dat is vooral bijzonder omdat voor regelvermogen substantiële capaciteiten nodig zijn.

Bij primaire reserve is de minimum capaciteit ‘slechts’ 100 kW maar bij secundaire reserve werkt TenneT standard met minimum biedingen van 4 MW. Om dat te halen zijn honderden opladende auto’s nodig die allemaal een beetje bijdragen en daar correct voor beloond zouden moeten worden. De blockchain technologie belooft dat te kunnen waarmaken.

PGGM stopt honderden miljoenen in Amerikaanse zonne-energie

Pensioenuitvoerder PGGM heeft bekend gemaakt enkele honderden miljoenen euro’s te gaan beleggen in de opwekking van zonne-energie. PGGM heeft namelijk een overeenkomst gesloten met SolarCity voor een belegging in een portefeuille van 38 duizend zonne-energiesystemen met een capaciteit van ongeveer 275 MW. Volgens het persbericht is dit de eerste belegging van PGGM in de snel groeiende markt van decentrale duurzame energieopwekking. De markt voor kleinschalige zonnepaneel-systemen heeft volgens onderzoekers inderdaad een enorm groeipotentieel.

Momenteel is wereldwijd 22 GW vermogen geïnstalleerd, maar in de komende negen jaar neemt dat met factor twintig toe tot pakweg 429 GW. De vraag is echter of ook PGGM’s partner daar van zal profiteren. SolarCity, een onderdeel van het welbekende Tesla, is namelijk overgestapt op een minder agressieve marketing met een sterke daling van de verkoop als gevolg. In het eerste kwartaal dit jaar verkocht Solar City met 150 MW zo’n 40% minder panelen dan in het eerste kwartaal van 2016.

IJsland haalt duurzame energie uit een vulkaan

IJsland werkt aan een bijzonder experiment. Met een diepteboring in een vulkaan wil IJsland de hoeveelheid duurzame energie sterk opvoeren. Weliswaar is IJsland nu al recordhouder duurzame elektriciteitsproductie, maar te zijner tijd moeten ook olieproducten door duurzame energie worden vervangen. Daarom onderzoekt IJsland de haalbaarheid van de winning van energie op bijna vijf kilometer diepte waar een temperatuur heerst van 427 graden Celsius.

De wetenschappers die aan het project werken, verwachten dat daar tien keer zo veel energie vandaan gehaald kan worden als mogelijk is met een conventionele geothermische bron.

De beoogde diepte van 4,7 kilometer is inmiddels bereikt, maar of de energiewinning economisch rendabel is moet in de komende jaren blijken. Als dat zo is, kan vulkaanenergie over een jaar of tien mogelijk zelfs naar het Verenigd Koninkrijk worden geëxporteerd via een nog aan te leggen kabel en op die manier ook Nederland bereiken.

Historisch dieptepunt in aardgasbaten

Het ligt voor de hand dat de inkomsten uit de productie van aardgas dalen als er minder wordt geproduceerd. Hoe fors die daling is maakt het CBS duidelijk in een analyse van de gasbaten sinds de start van de productie in de jaren vijftig van de vorige eeuw. Uit die analyse blijkt dat in de afgelopen 40 jaar de inkomsten voor de Staat nooit zo laag zijn geweest als vorig jaar. Met 2,4 miljard euro ontving de overheid in 2016 3 miljard euro minder dan in 2015 en zelfs 12 miljard euro minder dan in 2013. In 1985 maakte de aardgasbaten nog zo’n 10% van de rijksbegroting uit, terwijl dat aandeel vorig jaar slechts op 0,6% lag. Door verdere verlagingen van het productieplafond voor Groningengas en uitputting van kleine gasvelden, zullen de inkomsten voor het Rijk nog verder dalen.

Marktprijzen

Na aanvankelijk enkele dollars per barrel te stijgen, vertoonden de olieprijzen in april duidelijk een dalende trend. Begin mei kostte brent zo’n 50,50 dollar/bbl, zo’n vier dollar/bbl minder dan aan het begin van de maand. Daarmee wordt de laagste prijs sinds vijf maanden genoteerd. Prijzen voor de Amerikaanse WTI lagen een kleine 3 dolllar/bbl beneden de prijzen voor brent. De Amerikaanse voorraden blijken hoger dan wat werd verwacht. Pogingen van oliekartel Opec om de productie te beperken, lijken door stijging van olieproductie in Amerika teniet te worden gedaan. Pas op 25 mei komen de Opec leden weer bij elkaar. Saudi-Arabië heeft al aangegeven de afspraken voor beperking van de productie te willen voortzetten, maar of ze in die opzet slagen, valt nog te bezien. Op 3 mei liet Rusland namelijk weten zich nog te beraden of Rusland de productie wil blijven beperken.

De prijzen voor steenkool staan onder druk door de dalende olieprijzen maar het grootste deel van de maand schommelde de Cal 18 prijs rond de 66 EUR/ton. Prijzen voor leveringen op korte termijn liggen 7 tot 8 EUR/ton boven de cal 18 prijs.

Net als voorgaande maanden zat er in de maand april maar weinig beweging in de prijs voor CO2 rechten. In het begin van de maand kwam de prijs even boven de 5 EUR/ton om vervolgens licht maar gestaag te dalen richting 4,40 EUR/ton.

De prijzen voor elektriciteit schommelden in april rond de 33 tot 33,50 EUR/MWh voor basislast 2018 en zo’n twee EUR/MWh hoger voor leveringen op korte termijn. Een van de opvallendste gebeurtenissen in de elektriciteitsmarkt vond plaats op de Duitse spotmarkt. Omdat 1 mei in Duitsland een feestdag is, was de vraag relatief laag. Daardoor kwam de prijs voor 1/5/17 op spotmarkt Phelix gemiddeld uit op een kleine MIN 25 EUR/MWh.

De prijzen voor aardgas levering cal 18 schommelden in april rond de 16,7 EUR/MWh. De prijzen voor korte termijn leveringen vertoonden een ietwat afwijkend patroon. In het begin van de maand april daalden de prijzen sterk tot rond de 15,6 EUR/MWh om aan het einde van de mand met hevige fluctuaties weer te stijgen. Vooral de dag vooruit prijzen stegen aan het einde van de maand sterk onder invloed van relatief lage buitentemperaturen.

Bron: Ice Endex

We zoeken nieuwe collega's

We zijn op zoeken naar entousiaste collega's! Bekijk hier onze vacatures.